Poradnik ekonomii społecznej

1.Co to jest ekonomia społeczna?

 

Definicja ekonomi społecznej jest bardzo rozległa i dotyka wielu sfer życia społecznego. Jednak kluczową zasadą  w tej idei jest przewaga działania na rzecz społeczeństwa (członków podopiecznych) nad maksymalizacją zysku. Oznacza to, że dla jednostek ekonomii społecznej priorytetowe znaczenie  obok – celu gospodarczego – ma misja społeczna.

Ekonomia społeczna łączy w sobie cele społeczne i ekonomiczne. Jest ona definiowana również jako przedsiębiorczość społeczna, czy też gospodarka społeczna.

Najbardziej popularnym pojęciem ekonomii społecznej jest definicja opracowana przez  Europejską Sieć Badawczą EMES (European Research Network). Według niej „za przedsiębiorstwo społeczne uznaje się działalność o celach głównie społecznych, której zyski w założeniu są reinwestowane w te cele lub we wspólnotę, a nie w cele maksymalizacji zysku lub zwiększenia dochodów udziałowców czy też właścicieli”

EMES sprecyzowało kryteria, którymi powinny cechować się inicjatywy wpisane w ekonomię społeczną.

Kryteria społeczne

  • wspólnotowy charakter działania

  • wyraźna orientacja na społecznie użyteczny cel przedsięwzięcia

  • specyficzny możliwie demokratyczny system zarządzania

  • oddolny, obywatelski charakter inicjatywy

  • ograniczona dystrybucja zysków

Kryteria ekonomiczne

  • prowadzenie w sposób względnie ciągły, regularny działalności w oparciu instrumenty ekonomiczne

  • niezależność, suwerenność instytucji w stosunku do instytucji publicznych

  • ponoszenie ryzyka ekonomicznego

  • istnienie choćby nielicznego płatnego personelu.

Instytucje ekonomii społecznej są podmiotami społecznymi i gospodarczymi, które działają we wszystkich sektorach.

Przybierają one różne formy, wśród których należy wymienić:

  • Banki spółdzielcze,

  • Ubezpieczenia wzajemne,

  • Spółdzielnie

  • Fundusze poręczeniowe

  • Przedsiębiorstwa społeczne i socjalne

  • Agencje rozwoju regionalnego

  • Stowarzyszenia i fundacje

Na terenie gminy Czersk istnieją instytucje takie jak:

  • Banki Spółdzielcze

  • Spółdzielnie Socjalne

  • Fundacje

Jedną z podstawowych funkcji działalności ekonomii społecznej jest zapobieganie wkluczeniu społecznemu. Pomioty ekonomii społecznej uznają  osoby za wykluczone społecznie w szczególności , które: długotrwale pozostają bezrobotne, niepełnosprawne, bezdomne, uzależnione. Prowadząc proces reintegracji społecznej i zawodowej m.in. w oparciu o:

  • Spółdzielnie socjalne ( wprowadzone w Polsce ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 roku, o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy)

  • Centra integracji społecznej i zakłady aktywności zawodowej – podmioty te mogą być tworzone przez sektor publiczny i instytucje niepubliczne.

  • Kluby integracji społecznej – mogą być tworzone przez ośrodki grupy społecznej i organizacje pozarządowe, włączając do gospodarki rynkowej przyczyniają się one do poniesienia spójności społecznej i działają w tych obszarach text-align: justify;”>Na terenie Czerska działają podmioty takie jak:

    Spółdzielnia Socjalna Czersk, Spółdzielnia Socjalna „Partnerzy”, Zakład Pracy Chronionej: Spółdzielnia Inwalidów „Równość” , Warsztaty Terapii Zajęciowej , Uniwersytet III Wieku , Dzienny Dom „Senior Wigor” Czersk, Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów koło terenowe.

    2. Jak założyć spółdzielnie socjalną?

    Na początku należy wspomnieć kto może założyć spółdzielnię socjalna ?

    Spółdzielnie socjalną mogą założyć osoby fizyczne zaliczające się do grup zagrożonym wykluczeniem społecznym lub osoby prawne ( organizacje pozarządowe, jednostki samorządy terytorialnego lub kościelne osoby prawne)

    Osoby fizyczne zakładające spółdzielnie socjalną muszą posiadać zdolność do czynności prawnych oraz należeć do jednej z poniższych grup:

    • osoby bezrobotne (w oparciu o ustawę o promocji zatrudnienia)

    • osoby niepełnosprawne ( w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych)

    • osoby, o których mowa w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    • bezdomne, realizujące indywidualny program wychodzenia z bezdomności (w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej

    • uzależnione od alkoholu po zakończeniu leczenia  zakładzie lecznictwa odwykowego

    • uzależnione od narkotyków lub innych środków odurzających po zakończeniu leczenia w zakładzie opieki zdrowotnej

    • chore psychicznie w rozumieniu przepisów o ochronie zdrowia psychicznego

    • zwalniane z zakładów karnych, mające trudności w integracji ze środowiskiem w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej

    • uchodźcy realizujący indywidualny program integracji  rozumieniu przepisów o pomocy społecznej

    Członkami spółdzielni mogą zostać również inne osoby, nie należące do grup zagrożonych wykluczeniem, o ile ich liczba nie stanowi więcej niż 50% ogólnej liczby założycieli

    Jeżeli spółdzielnie socjalna zakładają osoby prawne są one zobowiązane do zatrudnienia w spółdzielni co najmniej 5 osób spośród grup wykluczonych w terminie sześciu miesięcy d dnia wpisu spółdzielni socjalne do Krajowego Rejestr Sądowego. Takie osoby po przepracowaniu nieprzerwanie 12 miesięcy mają możliwość zostania członkiem spółdzielni.

    Spółdzielnię Socjalną może założyć co najmniej 5 osób fizycznych lub co najmniej dwie osoby prawne, lecz nie więcej niż 50 osób. Chyba, że spółdzielnia powstaje w  wyniku przekształcenia spółdzielni inwalidów lub niewidomych. W tej sytuacji nie ma ograniczeń, jeśli chodzi o limit liczy członków.

    Do działającej już spółdzielni mogą przystąpić osoby z grup wykluczonych, wymienionych powyżej w tym osoby posiadające ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a także inne osoby, jeżeli ich praca na rzecz spółdzielni wymaga szczególnych klasyfikacji, których nie posiadają inni członkowie spółdzielni. Trzeba jednak pamiętać o proporcjach, cały czas liczba osób niewywodzących się z grup wykluczonych nie może przekroczyć 50% wszystkich członków.

    Osoby, które są zainteresowane założenie spółdzielni socjalnej powinny zacząć od pomysłu czym będą się zajmować. Najlepszą metodą jest wywiad. Należy zorientować na jakie usługi jest największy popyt w  regionie w którym ma powstać spółdzielnia.

    Pierwszy krokiem w założeniu spółdzielni jest statut. Po znalezieniu pomysłu na działalność spółdzielni i zebraniu wymaganej liczy osób, które będą  członkami spółdzielni trzeba stworzyć statut który zawiera w swej treści prawa, obowiązki i cele  istnienia danej organizacji.

    Statut spółdzielni socjalnej powinien zawierać:

    • nazwę spółdzielni, która musi zawierać określenie „ spółdzielnia socjalna”;

    • przedmiot działalności – działania wykonywane w ramach działalności gospodarczej, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności – PKD oraz informacja, ze spółdzielnia działa  na rzecz reintegracji społecznej i zawodowej;

    • adres spółdzielni- można podać tylko miejscowość gdzie będzie się mieściła;

    • obszar działania – teren w którym spółdzielcy mają zamiar sprzedawać swoje towary czy też usługi np. powiat, czy też cały kraj;

    • czas trwania Spółdzielni Socjalnej, o ile została ona założona na czas określony;

    • prawa, obowiązki, zasady przyjmowania, odwoływania, wykreślania czy wkluczania członków spółdzielni;

    • zasady wyboru odwoływania oraz kompetencje spółdzielni socjalnej;

    • zasady wprowadzania zmian w statucie – decyzje o zmianie w statucie podejmuje się przez walne zgromadzenie członków;

    • sposób podziału, połączenia się, a także likwidacji spółdzielni socjalnej;

    • wysokość wpisowego wysokość i liczba udziałów, które członek zobowiązany jest zadeklarować,  terminy wnoszenia i zwrotu oraz skutki niewniesienia udziału w terminie, zasady pokrycia strat oraz podziału nadwyżki bilansowej;

    • możliwość wnoszenia wkładu- określa sposób i tryb wnoszenia wkładów, zasady, wyceny.

    Krokiem drugim w założeniu spółdzielni Socjalnej jest zebranie założycielskie

    Po utworzeniu statutu należy zorganizować zebranie założycielskie, Trzeba ustalić datę i godzinę spotkania, odpowiednią dla wszystkich członków zebrania.

    Głównymi zadaniami zebrania założycielskiego są:

    • powołanie spółdzielni socjalnej ;

    • wybór zarządu spółdzielni socjalnej;

    • przyjęcie statutu.

    Zebranie założycielskie jest prowadzone przez przewodniczącego, według określonego porządku obrad, a sekretarz zobowiązany jest przygotować z niego pisemne sprawozdanie, które zawiera zapis tego co się na zebraniu wydarzyło- streszczenie dyskusji, wniosków, informacje o podjętych uchwałach, sposób głosowania oraz liczbę oddanych głosów za i przeciw. Pod sporządzonym Protokołem podpisuje się przewodniczący i sekretarz.

    Dokumenty, które powstają podczas walnego zgromadzenia ( zebranie założycielskie) najlepiej sporządzić w  dwóch wersjach. W ciągu 7 dni od dnia zamknięcia zebrania założycielskiego członkowie zarządu spółdzielni socjalnej muszą zgłosić rejestrację spółdzielni w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) w rejestrze przedsiębiorców. Dokumenty rejestracyjne należy złożyć w KRS właściwym ze względu na siedzibę spółdzielni socjalnej.  Dokumenty, które należy złożyć w KRS?

    • lista członków założycieli spółdzielni wraz z ich podpisami ( lista powinna zawierać; Imię i Nazwisko członka, adres zameldowania bądź zamieszkania, PESEL lub NIP , własnoręczny podpis);

    • protokół z zebrania założycielskiego podpisany przez przewodniczącego i sekretarza zebrania;

    • uchwały podjęte na zebraniu założycielskim ;

    • uchwała o powołaniu spółdzielni;

    • uchwałą o podjęciu statutu;

    • uchwałą o wyborze władz – zarządu oraz rady nadzorczej (o ile była wybierana);

    • statut podpisany przez wszystkich członków ;

    • zaświadczenie potwierdzające, że każda osoba zakładająca spółdzielnię socjalną ma do tego uprawienia tzn. należy do jednej z grup, z których mogą się rekrutować członkowie – założyciele.

    Zarząd ma 7 dni na zarejestrowanie spółdzielni od zakończenia spotkania założycielskiego.

    Krokiem III jest Rejestracja  Spółdzielni

    Spółdzielnie Socjalną rejestruje się we właściwym oddziale (ze względu na siedzibę spółdzielni) Krajowego Rejestru Sądowego w rejestrze przedsiębiorstw.

    Wniosek o rejestrację spółdzielni socjalnej składa się na odpowiednich formularzach wraz z wszystkim załącznikami i dokumentami. Można je pobrać w siedzibie KRS*, ale również na stronie internetowej Ministra Sprawiedliwości: www.ms.gov.pl. Wymaga się aby dokumenty były podpisane przez wszystkich członków zarządu spółdzielni socjalnej.

    Formularze potrzebne do zarejestrowania spółdzielni socjalnej

    • KRS – W5 podstawowy formularz potrzebny do rejestracji powołanej spółdzielni socjalnej

    • KRS – WK (załącznik do formularza KRS – W5), służy do zgłoszenia organów podmiotu( zarządu oraz rady nadzorczej)

    • KRS – WM (załącznik do formularza KRS – W5), służy do zgłoszenia zakresu działalności gospodarczej

    Dokumenty dołączane do formularzy:

    • protokół z zebrania założycielskiego podpisany przez przewodniczącego i sekretarza zebrania ;

    • lista członków założycieli spółdzielni socjalnej wraz z ich podpisami;

    • uchwały podjęte przez założycieli ;

    • statut ;

    • zaświadczenie potwierdzające, że założyciele należą do grupy uprawnionych do założenia spółdzielni socjalnej, które w zależności od statusu tych osób wydają określone instytucje ;

    W przypadku osób bezrobotnych zaświadczenie wydaje Powiatowy Urząd Pracy w Chojnicach ul. Lichnowska 5. Osoby bezdomne, zwolnione z zakładów karnych, niepełnosprawni i uchodźcy zaświadczenie uzyskują w ośrodku pomocy społecznej, osoby uzależnione od alkoholu w Zakładzie Lecznictwa Odwykowego, a uzależnione od narkotyków, chore psychicznie w Zakładzie Opieki Zdrowotnej.

    • Uwierzytelnione notarialnie lub przez pracownikami sądu podpisy wszystkich członków zarządu.

    Ponad to założyciele spółdzielni są zwolnieni z opłat rejestracyjnych za wpis spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego oraz za dokonanie zmian we wpisie.

    Sąd Rejonowy ma 14 dni na rozpatrzenie wniosku, liczone od daty jego złożenia.

    Krokiem czwartym w założeniu spółdzielni socjalnej jest: powiadomienie innych instytucji o powstaniu spółdzielni. O tym poniżej

    Spółdzielnie socjalne są osobami prawnymi działającymi jako przedsiębiorcy, w związku z czym muszą wystąpić do Głównego Urzędu Statystycznego w Gdańsku ul. Danusi 4 o nadanie numeru REGON oraz do Urzędu Skarbowego w Chojnicach ul. Młyńska 22 o nadanie numeru NIP. Spółdzielnia powinna wyrobić pieczątkę firmową zawierającą nazwę spółdzielni, adres oraz numer NIP i REGON i założyć konto bankowe.

    Każdy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą powinien określić, czy chce być płatnikiem VAT, czy też nie. Jeśli spółdzielnia socjalna zdecyduje się na rozliczenie podatku VAT, zgłasza te informację, składając w Urzędzie Skarbowym właściwy ze względu na siedzibę formularz VAT-R , czyli zgłoszenie rejestracyjne w zakresie od towarów i usług.

    3. Spółdzielnia Socjalna Czersk

    Spółdzielnia Socjalna Czersk – powstała 4 kwietnia 2016r.  z inicjatywy Gminy Czersk. Członkami założycielami są Gmina Czersk, Fundacja BESOCIAL oraz Stowarzyszenie Rodziców i Opiekunów Działających na rzecz Dzieci Niepełnosprawnych.

    Dnia 04.04.2016 roku SPÓŁDZIELNIA SOCJALNA CZERSK  otrzymała wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Przedmiotem działalności spółdzielni socjalnej jest  prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków. W szczególności spółdzielnia socjalna działa na rzecz społecznej integracji jej członków, zawodowej reintegracji jej członków oraz środowiska lokalnego. Aktualnie najważniejsze zadania SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ CZERSK to działalność usługowa związana z przygotowaniem do druku, pośrednictwo w sprzedaży miejsca na cele reklamowe w mediach drukowanych oraz elektronicznych, działalność związana z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników, działalność usługowa związana z zagospodarowaniem terenów zieleni. W miarę rozwoju spółdzielni mamy zamiar poszerzać zakres oferowanych przez nas usług. Jeżeli potrzebujesz pomocy z zakresu wymienionych przez nas zadań lub chcesz nawiązać współpracę zapraszamy serdecznie do kontaktu.

    Spółdzielnia Socjalna Czersk

    ul. Dworcowa 15

    89-650 Czersk

    tel. +48 724 028 444

    Godziny Otwarcia Biura :

    Poniedziałek – Piątek 7:30 – 15:30

    Email : sspoldzielnia@gmail.com,  spoldzielniaczersk@gmail.pl

    4. Finansowanie Spółdzielni Socjalnych

    Członkowie Spółdzielni Socjalnej mogą się starać o jednorazową dotacje na utworzenie spółdzielni przyznawaną z Funduszu Pracy, korzystać ze środków PFRON, Europejskiego Funduszu Społecznego, oraz ubiegać się w starostwie o refundację składek na ubezpieczenie społeczne. Dochody spółdzielni socjalnych wydatkowane na cele związane ze społeczną i zawodową reintegracją członków spółdzielni zwolnione są z podatku dochodowego od osób prawnych i zwolnień z opłat sądowych.

    Dotacje z budżetu państwa

    Istnieje możliwość ubiegania się o sfinansowanie ze Środków Funduszu Pracy składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe (podstawą wymiaru składek jest kwota minimalnego wynagrodzenia), osób o których mowa w art. 4 ust.1 w ustawie o spółdzielniach socjalnych  ( osoby bezrobotne; absolwenci klubu integracji społecznej, którzy otrzymały zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w zajęciach; absolwenci centrum integracji społecznej, którzy otrzymali zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w zajęciach; osoby niepełnosprawne; osoby do 30. roku życia i po ukończeniu 50. roku życia posiadające status osoby poszukującej pracy bez zatrudnienia- posiadające pełną zdolność do czynności prawnych)– w pełnej wysokości przez 24 miesiące od dnia zatrudnienia oraz w połowie wysokości przez następne 12 miesięcy. Dotacja uwarunkowana jest dostępnością środków, którą dysponuje Powiatowy Urząd Pracy.

    Dla jakich osób dotacja?

    Dotacje dla spółdzielni socjalnych na tworzenie miejsc pracy będzie udzielane tylko dla ściśle określonych grup osób zagrożonych wykluczeniem społeczny. Są to:

    • osoby bezrobotne

    • absolwenci klubu integracji społecznej, którzy otrzymały zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w zajęciach; absolwenci centrum integracji społecznej, którzy otrzymali zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w zajęciach

    • osoby młode (do 30. roku życia) oraz starsze (po 50. roku życia) posiadające status osoby poszukującej pracy bez zatrudnienia

    • osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności

    Miejsce pracy, które powstało w ramach udzielanej dotacji musi przetrwać 12 miesięcy.

    Osoby bezrobotne zakładające spółdzielnię socjalną mają możliwość jednorazowego wsparcia. Środki pochodzą z Funduszu Pracy i zamykają się w kwocie nieprzekraczające 4 krotnej wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Dla osób przystępujących do spółdzielni socjalnej przewidziane są środki w wysokości nieprzetaczającej 3-krotnego miesięcznego wynagrodzenia.

    Osoby niepełnosprawne (zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, lub poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu) mają możliwość jednorazowego otrzymania środków z PFRON na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej, w wysokości nieprzekraczającej 15-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, pod warunkiem, że nie otrzymały one innych środków na ten cel. Wnioskodawca mógł być wcześniej członkiem spółdzielni lub prowadzić działalność gospodarczą, ale pod warunkiem, że upłynęło 12 miesięcy od zaprzestania prowadzenia tej działalności lub od ustania członkostwa w spółdzielni.

    Spółdzielnie socjalne mają także możliwość skorzystania z preferencyjnego traktowania w ramach postępowania z zakresu zamówień publicznych dzięki wprowadzeniu do ustawy o zamówieniach publicznych tzw. klauzul społecznych. W 2009 roku Polska w Ustawie Prawo zamówień publicznych (Pzp) wprowadziła trzy rozwiązania, zwane potocznie klauzulami społecznymi (jedna z nich przestała obowiązywać w roku 2014). Kolejne potencjalnie prospołeczne rozwiązania pojawiły się w polskim prawie w roku 2014.

    Tak zwana klauzula zastrzeżona pozwalająca zamknąć postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego wyłącznie do podmiotów, w których ponad 50% zatrudnionych stanowią osoby niepełnosprawne (art. 22, ust 2 Pzp).

    To rozwiązanie wprost wynika z dyrektyw unijnych, a służy ułatwieniu dostępu do zamówień publicznych podmiotom, które zatrudniają osoby niepełnosprawne i prowadzą ich rehabilitację zawodową i społeczną. Realizacja funkcji społecznych przez te podmioty może zmniejszać ich konkurencyjności na rynku (np. poprzez fakt niższej efektywności pracy osób z niepełnosprawnościami), stąd potrzeba ułatwienia im dostępu do zamówień publicznych poprzez zastosowanie klauzuli zastrzeżonej.

    Tak zwana klauzula zatrudnieniowa pozwala zmawiającemu wymagać, aby wykonawca do realizacji zamówienia publicznego zatrudnił osoby mające utrudniony dostęp do rynku pracy (art. 29, ust. 4 Pzp). Prawo określa kategorie tych osób, to m.in. osoby bezrobotne, młodociani w celu przygotowania zawodowego, osoby niepełnosprawne, chore psychicznie, bezdomni czy byli więźniowie. Zamawiający sam określa do jakiej kategorii osób mają należeć zatrudnieni przez wykonawcę i ilu ma ich być. To rozwiązanie służy zatrudnianiu osób, które nie mogą znaleźć pracy, a dzięki temu ich integracji zawodowej i społecznej. Urząd Zamówień Publicznych w poradniku dotyczącym stosowania klauzul w roku 2014 jednoznacznie określił, wymóg zatrudnienia osób bezrobotnych należy interpretować dosłownie, to znaczy w chwili zatrudnienia do realizacji zamówienia muszą być to osoby zarejestrowane jako bezrobotne.

    Tak zwana klauzula propracownicza (art. 29, ust. 4 Pzp). Zgodnie z nią zmawiający mógł postawić wykonawcy warunek, aby utworzył w swojej firmie funduszu szkoleniowy przeznaczony na finansowanie lub współfinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawców, na który będzie przeznaczał nie mniej niż 1% funduszu płac lub, jeśli taki fundusz już istnieje, aby pracodawca zwiększył nań wpłaty do poziomu 1% funduszu płac. Takie rozwiązanie miało służyć wzmocnieniu potencjału, kwalifikacji pracowników. Klauzula ta stała się bezprzedmiotowa w 2014 w wyniku nowelizacji Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która zniosła od lipca 2014 roku możliwość tworzenia przez pracodawcę funduszu szkoleniowego, zastępując go instrumentem dofinansowania szkoleń dla pracodawców i pracowników z Krajowego Funduszu Szkoleniowego.

    Nowelizacja Prawa zamówień publicznych w 2014 roku wprowadziła nowe rozwiązania, które mogą mieć pozytywne znaczenie społeczne. Są one również zgodne z dyrektywami unijnymi. Po pierwsze wprowadzono możliwość określenia przez zamawiającego w opisie przedmiotu zamówienia wymagania związanego z realizacją zamówienia, dotyczącego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez wykonawcę lub podwykonawcę osób wykonujących czynności w trakcie realizacji zamówienia na roboty budowlane lub usługi, jeżeli jest to uzasadnione przedmiotem lub charakterem tych czynności (art. 29, ust 4, pkt 4 Pzp). Po drugie ustawodawca wprowadził obowiązek stosowania przez zamawiającego dodatkowych poza ceną kryteriów oceny ofert, wśród których mogą być także kryteria uwzględniające aspekty społeczne. Zamawiający może zastosować cenę jako jedyne kryterium oceny ofert wyłącznie w przypadku przedmiotów zamówienia powszechnie dostępnych na rynku i o ustalonych standardach jakościowych, chyba że udziela zamówienia w trybie licytacji elektronicznej. W pozostałych przypadkach, z wyłączeniem trybu zapytanie o cenę, oprócz kryterium cenowego, zamawiający przy wyborze najkorzystniejszej oferty zobowiązany jest wprowadzić także inne kryteria odnoszące się do przedmiotu zamówienia, przy czym doboru poszczególnych kryteriów, jak i przypisania im odpowiedniej wagi dokonuje zamawiający stosownie do okoliczności udzielania zamówienia, przy uwzględnieniu specyfiki przedmiotu zamówienia (art. 91 ust. 2 Pzp). Oba rozwiązania zaczęły obowiązywać od 19 października 2014 roku. Czynnikiem wspierającym spółdzielnie socjalną jest zwolnienie dochodów spółdzielni wydatkowanych na reintegrację społeczną i zawodową członków z podatku dochodowego od osób prawnych.

    Spółdzielnia na mocy ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 roku (Dz. U. Nr 96, poz. 873, z późn. zm.) może otrzymać środki od samorządu na realizację określonego zadania np. zadanie zorganizowania imprezy kulturalnej na terenie gminy.

    Istnieje możliwość, aby spółdzielnia z własnej inicjatywy wystąpiła z ofertą realizacji zadania publicznego – organ administracji publicznej ma obowiązek rozpatrzenia takiej oferty. Daje to spółdzielniom szansę aktywnego włączania się w realizacje różnego typu działań, promowania spółdzielni, a nie tylko czekania na ewentualne oferty.

    Działalność spółdzielni socjalnej może również zostać wsparte ze środków budżetu państwa lub środków budżetu jednostek samorządu terytorialnego, poprzez: dotacje, poręczenia, usługi lub doradztwo w zakresie finansowy, księgowym lub ekonomicznym, prawnym i marketingowym, zrefundowanie kosztów lustracji (art 15 ustawy o spółdzielniach socjalnych).

    Fundusze Unijne

    Wsparcie w zakresie wspomnianych wcześniej dotacji może być współfinansowane ze środków unijnych w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. W perspektywie finansowej na lata 2014-2020 Unia Europejska zapowiedziała utworzenie systemu preferencyjnych pożyczek dla przedsiębiorców społecznych. Pożyczek można udzielać mając certyfikowane instytucje finansowane w poszczególnych krajach. W Polsce pilotażowy program pożyczek dla spółdzielni  socjalnych uruchomiony został w 2013 roku przez Towarzystwo Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych SA. Pożyczki w polskim pilotażu wynoszą do 100 tysięcy zł za okres 60 miesięcy przy oprocentowaniu 0,8-1,6 procenta w skali roku.

    W poszczególnych województwach albo już są albo w najbliższych miesiącach będą akredytowane Ośrodki  Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES), które zaczną działaś w całej Polsce.

    Kwoty wsparcia

    Wsparcie finansowe w perspektywie 2014-2020 jest bardzo zbliżone do wsparcia jakie było udzielane w latach 2007-2013. Wygląda to następująco;

    • dotacje inwestycyjne –  maksymalnie 24 000 zł na stanowisko pracy w spółdzielni socjalnej

    • wsparcie pomostowe – 1750 zł brutto na osobę miesięcznie (tylko dla spółdzielni nowo założonych).

    Kwoty zależne od danego OWESU

    Jeden podmiot zakwalifikowany do skorzystania z takiej pomocy może otrzymać maksymalnie 120 000 złotych dotacji na inwestycje plus wsparcie pomostowe, doradztwo i wszelkie inne formy wsparcia przewidziane przez dany Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej ( np. coaching biznesowy, wizyty studyjne w innych spółdzielniach, druk materiałów promocyjnych, itd.). Oczywiście poszczególne województwa w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych mogą ustalać kwoty wsparcia na nieco niższych pułapach.

    Na co można wydać dotację?

    Powinna być ona przeznaczona na pokrycie wydatków niezbędnych i ściśle powiązanych z rozpoczęciem lub prowadzeniem (kontynuowaniem działalności gospodarczej:

    • dotacja inwestycyjna – w środki trwałe, narzędzia i wyposażenie niezbędne do prowadzenia danego typu działalności (np. wyposażenia kuchni gastronomicznej lub narzędzia do prac ogrodniczych, komputery, itp.)

    • wsparcie pomostowe – musi być przeznaczone na pokrycie podstawowych kosztów funkcjonowania spółdzielni w okresie pierwszych 6-12 miesięcy działania

    Osoby, które chcą skorzystać z powyższych środków muszą m. in. spełnić warunki:

    • nieotrzymaniu bezzwrotnych środków Funduszu Pracy lub inych środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej, założenie spółdzielni socjalnej lub przystąpienie do niej

    • nie prowadzeniu działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku

    • nieposiadaniu wpisu do KRS jako założyciel spółdzielni socjalnej w okresie 6 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku

    • niekaralność w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku za przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu

    Powyższe wymagania wynikają wprost z  §3 pkt.3 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej.

    Lustracja

    Lustracja  ma na celu określenie czy spółdzielnia socjalna sprawnie funkcjonuje. Badanie polega na sprawdzeniu, czy spółdzielnia socjalna działa legalnie, tj. przestrzeganie przepisów prawa, postawień statutu, uchwał i regulaminów organów statutowych oraz zawartych umów. Kontrola powinna wskazywać również, że spółdzielnia socjalna:

    • nie naraża interesu osób trzecich i Skarbu Państwa,

    • jest zarządzana zgodnie ze statutem w interesie ogółu członków,

    • gospodarnie i celowo dysponuje środkami przy zapewnieniu korzyści członkom spółdzielni,

    • dba o właściwe zabezpieczenie majątku i rzetelności, tj. dokumentuje czynności zgodnie ze stanem rzeczywistym.

    Wynik badania oraz wyciągnięte podczas niego wnioski ma przyczynić się do lepszego, sprawniejszego funkcjonowania spółdzielni socjalnych poprzez realizację wniosków po lustracyjnych, czyli sformułowanych podczas lustracji wskazówek i zleceń.

    Z tych właśnie powodów, ustawa z dn. 16 września 1982 r. Prawo Spółdzielcze (Dz.U.Nr 30, poz 210 z późn, zm.), którą w  oparciu art.1 ust 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. Nr 94 poz 651) stosuje się do spółdzielni socjalnych wprowadzono obowiązek poddania się lustracji każdej spółdzielni socjalnej co najmniej raz na trzy lata ( art. 91 §1 Prawa Spółdzielczego). W przypadku spółdzielni w stanie likwidacji lustrację przeprowadza się co rok.

    Jak wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji?

    Lustracja obejmuje okres od poprzedniej lustracji, natomiast w przypadku spółdzielni, które nie miały jeszcze przeprowadzonej lustracji, powinny zgłosić się z żądaniem o przeprowadzenie lustracji w ciągu pierwszych trzech lat swojej działalności. Spółdzielnia może wystąpić w każdym czasie o przeprowadzenie lustracji całości lub części jej działalności albo tylko określonych zagadnień. Lustracja może być przeprowadzona żądanie:

    • walnego zgromadzenia,

    • rady,

    • 1/5 członków spółdzielni.

    Żądanie może obejmować przeprowadzonej lustracji:

    • pełnej – polegającej na badaniu całokształtu działalności spółdzielni, przy czym lustracja pełna obejmuje okres od poprzedniej lustracji,

    • częściowej – obejmującej badania lustracyjne części działalności spółdzielni na podstawie wystąpień organów samorządowych spółdzielni do związków rewizyjnych bądź Krajowej Rady Spółdzielczej

    • sprawdzającej – polegającej na powtórny badaniu lustracyjnym w celu stwierdzenia prawidłowości ustaleń lustracji zakwestionowanych przez organy samorządowe spółdzielni Żądanie winno zostać zgłoszone do zarządu spółdzielni, który jest zobowiązany do zlecenia przeprowadzenia lustracji w terminie nie przekraczającej 14 dni od daty zgłoszenia żądania.

    Kto przeprowadza lustrację?

    Lustrację przeprowadzają właściwe związki rewizyjne. Spółdzielnie, które nie są zrzeszone w związkach rewizyjnych zwracają się o przeprowadzenie lustracji do wybranego przez siebie związku rewizyjnego lub do Krajowej Rady Spółdzielczej.

    Organy te wyznaczają lustratora- osobę lub zespół, posiadający uprawnienia lustracyjne nadane przez Krajową Radę Spółdzielczą. Upoważnienia do przeprowadzenia lustracji wydaje lustratorowi prezes zarządu związku rewizyjnego bądź upoważniona przez niego osoba, a w przypadku lustratorów delegowanych przez Krajową Radę Spółdzielczą – prezes Zarządu Krajowej Rady Spółdzielczej bądź upoważniona przez niego osoba. Lustratorem nie może być osoba, która była albo jest powiązana w jakikolwiek sposób z badaną spółdzielnią socjalną.

    Jak wygląda lustracja?

    Wyznaczony lustrator zawiadamia radę i zarząd o rozpoczęciu lustracji. Mogą w niej uczestniczyć członkowie rady. Lustrator ma prawo do przeglądania ksiąg i wszelkich dokumentów  w lustrowanej spółdzielni oraz do bezpośredniego sprawdzania jej stanu majątkowego, natomiast organy spółdzielni i jej pracownicy obowiązani są do uzgodnienia mu wyjaśnień i wszelkiej pomocy. Badania niektórych dziedzin działalności lub określonych zagadnień mogą być  w ramach lustracji przeprowadzone przy udziale rzeczoznawców upoważnionych przez zarządzającego lustracją.

    Do obowiązków lustratora należy zachowanie w tajemnicy wiadomości o działalności spółdzielni uzyskanych podczas lustracji – – za wyłączeniem organów lustrowanej spółdzielni, związku rewizyjnego, który go wyznaczył, Krajowej Rady Spółdzielczej oraz organów wymiaru sprawiedliwości. W sytuacji, gdy działalność lustratora nie będzie zgodna z prawem lub gdy nie dochowa on tajemnicy, Krajowa Rada Spółdzielcza z własnej inicjatywy lub na wniosek związku rewizyjnego, może go pozbawić uprawnień.

    Z przeprowadzonych czynności lustrator sporządza protokołów, który przedstawia radzie i zarządowi spółdzielni. Dokument ten ma moc dokumentu urzędowego. Protokół lustracyjny podpisują lustrator, zarząd i główny księgowy, ewentualnie likwidator w sytuacji, gdy spółdzielnia jest likwidacji. Członkowie rady nadzorczej, którzy uczestniczyli wyłącznie w czynnościach udokumentowanych odrębnymi protokołami stanowiącymi załącznik do protokołu lustracji, podpisują tylko te załączniki.

    Na podstawie protokołu związek rewizyjny albo Krajowa Rada Spółdzielcza, którym spółdzielnia socjalna zleciła przeprowadzenie lustracji, opracowuje się wnioski polustracyjne i przekazuje zarządowi i radzie. Wnioski z przeprowadzonej lustracji rada nadzorcza spółdzielni powinna przedstawić, najbliższemu walnemu zgromadzeniu.

    Po otrzymaniu protokołu lustracji zarząd spółdzielni powinien niezwłocznie podjąć w własnym zakresie środki do usunięcia udokumentowanych w protokole uchybień, zaniedbań i nieprawidłowości. Obowiązkiem zarządu jest również coroczne przekazywanie walnemu zgromadzeniu oraz podmiotowi, który przeprowadził lustrację informację o realizacji wniosków polustracyjnych. Członkowie spółdzielni mają natomiast prawo do wglądu do protokołu lustracji, wniosków polustracyjnych oraz informacji o stanie realizacji.

    5. Dobre praktyki.

    W tej części chcemy przytoczyć kilka przykładów działalności opartej na ekonomii społecznej, które świetnie odnalazły się na Polski rynku produkcji oraz usług. Należy pamiętać, że pogoń za zyskiem ma tutaj drugorzędne znaczenie – podstawą jest zmienianie na lepsze życia ludzi zaangażowanych w ich działalność.

    Chcemy pokazać przedsiębiorstwa działające już od jakiegoś czasu o różnych profilach działalności.

    Zakład Aktywności Zawodowej Kręgielnia „Mango”

    http://kregielniamango.prv.pl

    ZAZ Kręgielnia ”Mango’ znajduje sie w mieście Wąbrzeźno. Motorem dla powstania przedsięwzięcia była chęć dania możliwości osobom bezrobotnym na uzyskanie zatrudnienia. Dzięki ciężkiej pracy i zaangażowania w projekt władz miasta udało sie przystosować udostępniony obiekt do prowadzenia działalności gospodarczej – kręgielni. Wyremontowanie budynku nie byłoby możliwe bez wsparcia lokalnych władz oraz przedsiebiorców. Dzięki wspólnemu działaniu pomysł udało się wprowadzić w życie chociaż na pewno nie było łatwo.

    Obecnie działalność nie ogranicza się tylko do kręgielni ale mamy też dostęp do siłowni, kortu do squash’a , zajęć fitness, można też zorganizować na dostępnej sali imprezę okolicznościową. Sporym atutem jest dywersyfikacja dochodu dzięki czemu nie trzeba opierać się tylko na jednym źródle dochodu.

    Spółdzielnia Socjalna „Szklany Świat” Bombki

    http://www.szklanyswiat.org/

    Spółdzielnia Socjalna „Szklany Świat” Bombki znajduje się w Krośnicach. Charakter prowadzonej działalności skupia się na produkcji ozdób choinkowych. Wszystkie wytwarzane bombki są ozdabiane tradycyjnymi metodami. Mogłoby się wydawać, że tak wąska specjalizacja nie wróży sukcesu jednak ta działalność dzięki wysokiej jakości produktom, ciekawym wzorom oraz umożliwieniu wykonania wzorów klientów. Spółdzielnia ze względu na wyjątkowość prowadzonej produkcji postanowiła organizować wycieczki dla grup zorganizowanych oraz osób indywidualnych w celu pokazania krok po kroku swojej produkcji.

    Jak widzimy zarówno profil działalności jak i sama jej forma mogą mieć różny charakter. Podstawą działań jest zgrany zespół dążący do wspólnego celu. Nie ukrywamy, że często potrzeba wsparcia z zewnątrz aby zacząć. Dobrą praktyką jest współpraca z lokalnymi władzami, przedsiębiorcami i organizacjami, które mogą służyć wiedzą i rozwiązaniami trudnych sytuacji. Nie należy mieć oporów przed zadawaniem pytań, pisaniem do instytucji czy też dzwonieniem. Należy cały czas przypominać się o swoim istnieniu i wychodzić przed szereg z nowymi pomysłami.

    Wiemy już jak zakładać spółdzielnię socjalną jakie są jej umocowania prawne. Poznaliśmy też możliwości finansowania oraz mechanizmy kontrolne. Jednak musimy zadać sobie pytanie dlaczego spółdzielnia socjalna a nie inny typ działalności.

    Najprostszą odpowiedzią jest to, że zakładając spółdzielnię socjalną możemy połączyć możliwości stowarzyszenia jak i spółdzielni pracy. Z jednej więc strony prowadzimy działalność gospodarczą o interesującym i mającym szanse na lokalnym rynku profilu a z drugiej co dla niektórych jest ważniejsze prowadzimy działalność reintegracyjną dla swoich członków. Podejmujemy działania aby osoby wykluczone z rynku pracy miały możliwość na ten rynek powrócić.

    Tylko osoby bezrobotne potrafią powiedzieć jak mocno brak pracy zaburza ich codzienną egzystencję. Brak codziennego wyjścia do pracy, spotkania ze współpracownikami często jest nam niezbędny do normalnego funkcjonowania. Praca to nie tylko otrzymywanie wynagrodzenia, praca to także efekt reintegracji w społeczeństwie.

    Niestety osoby z różnymi deficytami mają duże trudności w znalezieniu zatrudnienia – w szczególności tyczy się to małych miejscowości. Liczba zakładów pracy chronionej w Polsce jest niska, więc bardzo często osoby takie są pozostawione same sobie. Państwowe instytucje pomocowe nie zawsze mogą pomóc a co jeszcze częstsze nie mają na taką pomoc środków. Właśnie tutaj jest największe pole do popisu dla ekonomi społecznej.

    Spółdzielnia zakłada, że wszystkie znajdujące się w niej osoby mają równy status, prawa i obowiązki. Trzeba uświadomić sobie, że działamy dla wszystkich i dla siebie jednocześnie. Ważny jest fakt, że sami sobie pomagamy, staramy się osiągnąć sukces biznesowy ale co najważniejsze wyciągamy ludzi z marazmu bezrobocia i dajemy im możliwość działania. Możliwość realizacji swoich pomysłów. Kiedy członkowie spółdzielni zdają sobie sprawę, że działają dla siebie a nie dla kogoś to można powiedzieć, że tworzą idealny zespół. To świetny wstęp do jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Wtedy możemy mieć pewność, że został spełniony jeszcze jeden bardzo ważny aspekt w ekonomi społecznej a więc zaufanie.

    Trzeba zdać sobie sprawę, że spółdzielnia jak każda inna działalność niesie ze sobą ryzyko porażki. Osoby, które po przeczytaniu tego poradnika uważają, że ich działania będą opierały się wyłącznie na dotacjach i zewnętrznym finansowaniu od razu skazane są na porażkę. Musimy pamiętać, że  wszystkie powyższe ułatwienia dla spółdzielni socjalnych nie zwalniają nas od ciężkiej pracy, chwil niepewności i podejmowania wszelkich starań aby nasze działanie przyniosły efekt.  Bardzo ważne jest aby zdawać sobie sprawę z faktu, że aby ktoś chciał nam pomóc to najpierw musimy chcieć sobie pomóc sami.